Teklif alırken, ajansla konuşurken veya panelde gezinirken karşınıza çıkan 40 terim — pazarlama diliyle değil, sade Türkçeyle.
Kısa cevap
Bu sözlük, web sitesi ve dijital altyapı konuşmalarında geçen terimleri işletme sahibinin anlayacağı dille açıklar. Her terimde önce tek cümlelik tanım, ardından neden önemli olduğu ve pratikte ne anlama geldiği yer alır. Teklif alırken bilmediğiniz bir kelimeyle karşılaşırsanız buraya bakabilirsiniz.
301 Yönlendirme
SEO & Görünürlük
Bir sayfanın kalıcı olarak yeni bir adrese taşındığını bildiren yönlendirmedir.
Site yenilendiğinde veya adresler değiştiğinde en kritik teknik adımdır. Eski adresler yeni sayfalara 301 ile bağlanmazsa, yıllarca biriken arama değeri bir gecede kaybolur. "Siteyi yeniledik, trafiğimiz düştü" şikâyetinin bir numaralı sebebi budur.
Sitenizin internetteki adresidir — örneğin akinyx.com.
Kısa, söylenmesi kolay ve marka adınızla aynı olmalı; Türkçe karakter içermemeli. En kritik nokta: alan adı sizin veya şirketinizin adına kayıtlı olmalı ve yönetim paneline erişiminiz bulunmalı. Ajansın hesabına kayıtlı alan adları, ilişki bittiğinde ciddi sorun doğurur.
Kullanıcıların arama kutusuna yazdığı kelime veya kelime öbeğidir.
Doğru anahtar kelime, hacmi en yüksek olan değil; satın alma niyeti en yüksek olandır. "Web tasarım nedir" arayan öğrenci ile "izmir web tasarım fiyatları" arayan işletme sahibi aynı kişi değildir.
API
Teknik & Altyapı
İki farklı yazılımın birbiriyle veri alışverişi yapmasını sağlayan arayüzdür.
Sitenizin muhasebe programıyla, kargo firmasıyla veya pazaryeriyle konuşmasını sağlayan şey budur. Bir sistemin API'si varsa entegrasyon mümkündür; yoksa veri aktarımı elle veya dosya yoluyla yapılır.
Aydınlatma Metni
Yasal & Güvenlik
Kişisel verilerin hangi amaçla ve hangi hukuki sebeple işlendiğini anlatan zorunlu metindir.
Sitede erişilebilir olmalı ve veri toplanan her noktada (form yanında) bağlantısı verilmelidir. Şablon bırakmak değil, kendi süreçlerinize göre doldurmak gerekir.
CDN
Teknik & Altyapı
Site dosyalarını dünyanın farklı noktalarındaki sunucularda kopyalayarak hızlandıran ağdır.
Ziyaretçi, içeriği kendisine en yakın sunucudan alır. Görsel ve dosya ağırlıklı sitelerde açılış süresini belirgin biçimde düşürür; ayrıca ani trafik artışlarında sunucuyu korur.
CMS (İçerik Yönetim Sistemi)
Web & Tasarım
Kod bilmeden sitenin içeriğini güncellemenizi sağlayan yönetim panelidir.
İyi bir CMS ile ürün ekleyebilir, fiyat değiştirebilir, blog yazısı yayımlayabilir ve sayfa metinlerini düzenleyebilirsiniz. Panel karmaşıksa her küçük değişiklik için ajansa yazmak zorunda kalırsınız — bu hem zaman hem para kaybıdır. Teklif aşamasında panelin canlı demosunu istemek en doğrusudur.
Core Web Vitals
Teknik & Altyapı
Google'ın sayfa deneyimini ölçtüğü üç performans metriğidir: LCP, INP ve CLS.
LCP ana içeriğin görünme süresi, INP tıklamaya verilen tepki süresi, CLS ise yüklenirken içeriğin kayma miktarıdır. Sıralama sinyalidir; ama asıl önemi kullanıcı deneyimindedir — yavaş sayfa ziyaretçiyi kaybettirir.
Siteyi ziyaret ettiğinizde tarayıcınıza kaydedilen küçük veri dosyalarıdır.
Zorunlu, analitik ve pazarlama olarak kategorilere ayrılır. Zorunlu olanlar dışındakiler için kullanıcıdan onay alınması gerekir ve reddetme seçeneği gerçekten sunulmalıdır — yalnızca "Tamam" butonu olan banner uyum sağlamaz.
Dönüşüm Oranı
E-Ticaret
Siteye gelen ziyaretçilerin ne kadarının istediğiniz aksiyonu yaptığının oranıdır.
Hizmet işletmelerinde bu aksiyon genelde form gönderimi veya WhatsApp mesajıdır; e-ticarette satın alma. Başkasının oranıyla değil, kendi geçmiş verinizle karşılaştırın. Trafik artırmadan dönüşümü iyileştirmek çoğu zaman çok daha ucuzdur.
Dönüşüm Takibi
Ölçüm & Reklam
Ziyaretçinin sizin için değerli bir aksiyonu yaptığının ölçülmesidir.
Form gönderimi, WhatsApp tıklaması, telefon tıklaması veya satın alma. Kurulmadığında reklam platformu neyin işe yaradığını öğrenemez ve bütçeyi yanlış yere optimize eder. Reklam vermeden önce mutlaka kurulmalıdır.
GEO (Yapay Zeka Optimizasyonu)
SEO & Görünürlük
İçeriğin yapay zeka cevap motorlarında kaynak gösterilmesi için yapılan çalışmadır.
Kullanıcılar artık sorularını yapay zeka asistanlarına da soruyor. Cevapta markanızın geçmesi için içeriğin net tanımlar içermesi, soruları doğrudan yanıtlaması, güncel ve tutarlı olması ve yapılandırılmış veriyle işaretlenmiş olması gerekir.
Siteye kimin geldiğini, nereden geldiğini ve ne yaptığını gösteren ücretsiz ölçüm aracıdır.
Search Console siteye GELMEDEN önceki kısmı, Analytics ise geldikten sonrasını gösterir. İşletme için en değerli rapor "Trafik edinme"dir: hangi kanalın gerçekten iş getirdiğini orada görürsünüz.
Sitenizin Google aramasındaki performansını gösteren ücretsiz Google aracıdır.
Hangi aramalarda göründüğünüzü, kaç tıklama aldığınızı, hangi sayfaların indekslendiğini ve teknik hataları gösterir. Çoğu işletmede kurulu bile değildir — oysa SEO'nun en temel aracıdır ve kurulumu 10 dakika sürer.
Hosting (Barındırma)
Teknik & Altyapı
Site dosyalarınızın durduğu ve ziyaretçilere sunulduğu sunucu hizmetidir.
Paylaşımlı hosting en ucuzdur ama komşu sitelerin yükünden etkilenir. VPS ve bulut çözümler kaynakları size ayırır. Seçerken sunucu konumu, yedekleme politikası, çalışma süresi taahhüdü ve desteğin gerçekten ulaşılabilir olması belirleyicidir.
İki Adımlı Doğrulama
Yasal & Güvenlik
Paroladan sonra ikinci bir doğrulama adımı isteyen güvenlik yöntemidir.
Parolanız çalınsa bile hesaba girilmesini engeller. Site yönetim paneli, hosting hesabı, alan adı paneli ve e-posta hesaplarında mutlaka açık olmalıdır. Saldırıların büyük kısmı zayıf ve tekrar kullanılan parolalardan kaynaklanıyor.
İzin Modu (Consent Mode)
Ölçüm & Reklam
Kullanıcı onayına göre Google etiketlerinin çerez kullanımını ayarlayan sistemdir.
Onay verilmeden analitik ve reklam çerezleri yazılmaz; onay gelince açılır. Hem yasal uyum sağlar hem Google'ın eksik veriyi modellemesine izin verir. Çerez banner'ı ile birlikte kurulur.
Kanal Yöneticisi
E-Ticaret
Ürün, stok ve siparişleri birden fazla satış kanalında eşitleyen sistemdir.
Kendi siteniz ve pazaryerlerinde aynı anda satış yapıyorsanız gereklidir. Olmadığında aynı ürünü iki kanalda birden satma ve stok tutarsızlığı riski doğar.
KVKK
Yasal & Güvenlik
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu — kişisel veri işlemeyi düzenleyen Türk mevzuatıdır.
İletişim formu, randevu sistemi veya analitik kullanan her site kişisel veri işler ve kapsamdadır. Aydınlatma metni, gerektiğinde açık rıza, veri minimizasyonu, saklama süresi ve güvenlik önlemleri gerekir. "Küçük bir sitem var" muafiyet anlamına gelmez.
Tek bir hedefe odaklanmış, dağıtıcı unsurları azaltılmış özel sayfadır.
Reklamla gelen ziyaretçi tek bir şey arar. Ana sayfaya yönlendirmek yerine, reklamdaki mesajı aynı kelimelerle karşılayan bir açılış sayfası kullanmak dönüşümü artırır ve reklam maliyetini düşürür.
Online satışlarda satıcı ile alıcı arasındaki hak ve yükümlülükleri düzenleyen zorunlu sözleşmedir.
E-ticaret sitelerinde bulunması zorunludur; eksikliği hem tüketici mevzuatı açısından ceza riski doğurur hem sanal POS başvurusunun reddedilmesine yol açar. Ön bilgilendirme formu ve cayma hakkı metniyle birlikte hazırlanır.
Meta Açıklama
SEO & Görünürlük
Arama sonuçlarında sayfa başlığının altında görünen kısa tanıtım metnidir.
Sıralamayı doğrudan etkilemez ama tıklama oranını belirler. Aynı sırada olan iki sayfadan, açıklaması daha ikna edici olan daha çok tıklanır. Her sayfa için ayrı ve o sayfaya özel yazılmalıdır.
Mockup
Web & Tasarım
Sitenin gerçek renk, görsel ve yazılarıyla hazırlanmış görsel taslağıdır.
Kodlamaya başlamadan önce sitenin nasıl görüneceğini gösterir. Onay mockup üzerinden alınır; böylece geliştirme aşamasında sürpriz çıkmaz.
Negatif Anahtar Kelime
Ölçüm & Reklam
Reklamınızın çıkmasını istemediğiniz aramaları engelleyen kelime listesidir.
"Ücretsiz", "kurs", "iş ilanı", "nasıl yapılır" gibi kelimeler eklenmezse bütçenizin önemli kısmı sizden hizmet almayacak kişilere gider. Arama reklamlarında bütçeyi en çok koruyan tek ayardır.
Ortalama Sepet Tutarı
E-Ticaret
Bir siparişte müşterinin harcadığı ortalama tutardır.
Ücretsiz kargo eşiği, ürün paketleri ve tamamlayıcı ürün önerileriyle artırılabilir. Yeni müşteri bulmak pahalı olduğu için, mevcut siparişin tutarını yükseltmek genelde daha kârlı bir yoldur.
Performance Max (PMax)
Ölçüm & Reklam
Google'ın tüm kanallarında otomatik yayın yapan kampanya türüdür.
Arama, YouTube, Görüntülü Ağ, Gmail ve Haritalar'da birden çalışır; kanallar tek tek kapatılamaz. Dönüşüm verisi biriktirmiş hesaplarda güçlüdür. Yeni ve verisi olmayan hesaplarda bütçeyi en ucuz envantere dökme eğilimindedir.
Sitenin telefon, tablet ve bilgisayarda ekran boyutuna göre kendini yeniden düzenlemesidir.
Ziyaretçilerin büyük çoğunluğu siteye telefondan giriyor. Responsive olmayan bir sitede yazılar küçük kalır, butonlara parmakla basılamaz ve kullanıcı birkaç saniyede çıkar. Google da mobil uyumluluğu sıralama sinyali olarak kullanıyor; yani mobilde bozuk görünen site aramada da geride kalıyor.
Sitenizden kredi kartıyla tahsilat yapmanızı sağlayan ödeme altyapısıdır.
Bankadan doğrudan veya ödeme kuruluşu üzerinden alınır. Başvuruda en sık red sebebi ciro değil, sitede zorunlu yasal sayfaların eksik olmasıdır. Komisyon oranı, valör süresi ve iade koşulları sözleşmede ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Sitenin arama sonuçlarında üst sıralarda çıkması için yapılan çalışmaların tamamıdır.
Üç ayağı vardır: teknik SEO (sitenin taranabilir ve hızlı olması), içerik (aranan sorulara cevap veren sayfalar) ve otorite (başka sitelerden alınan bağlantılar). Reklamdan farkı birikimli olmasıdır — bugün yapılan iyileştirme aylarca çalışmaya devam eder.
Müşterinin ürünü sepete ekleyip ödemeye geçmeden siteden ayrılmasıdır.
En sık sebepler: sepette ortaya çıkan sürpriz kargo ücreti, zorunlu üyelik, uzun form, güven eksikliği ve az ödeme seçeneği. Kargo ücretini ürün sayfasında göstermek ve misafir alışverişi açmak en hızlı iyileştirmelerdir.
SPF / DKIM / DMARC
Teknik & Altyapı
Gönderdiğiniz e-postaların gerçekten size ait olduğunu kanıtlayan DNS kayıtlarıdır.
Bu üçü eksikse gönderdiğiniz teklifler alıcının spam kutusuna düşer ve bundan haberiniz bile olmaz. Kurumsal e-posta kullanıyorsanız kurulumları mutlaka kontrol edin.
Tarayıcı ile sunucu arasındaki veriyi şifreleyen güvenlik sertifikasıdır.
Adresin https ile başlamasını sağlar. Olmadığında tarayıcı "güvenli değil" uyarısı gösterir, form verileri şifrelenmez ve aramada dezavantaj oluşur. Ücretsiz sertifikalar çoğu site için yeterlidir. Not: SSL sitedeki yazılım açıklarını kapatmaz.
TBM (Tıklama Başına Maliyet)
Ölçüm & Reklam
Reklamınıza yapılan her tıklama için ödediğiniz ortalama tutardır.
Arama reklamlarında rekabete göre yüksektir ama niyet de yüksektir. Görüntülü ağ ve uygulama yerleşimlerinde çok ucuzdur — ancak oradaki tıklamaların önemli kısmı kazara yapılır ve siteye gerçek ziyaretçi getirmez.
Ters İbraz (Chargeback)
Yasal & Güvenlik
Müşterinin bankası aracılığıyla ödemeyi geri çevirmesi işlemidir.
E-ticarette ürün teslim edilmediğinde, farklı ürün gönderildiğinde veya kart sahibi işlemi tanımadığında yaşanır. Sipariş kayıtları, kargo takip bilgisi ve teslimat kanıtlarını saklamak, itiraz sürecinde belirleyici olur.
UX (Kullanıcı Deneyimi)
Web & Tasarım
Ziyaretçinin sitede aradığını ne kadar kolay bulup yapabildiğidir.
İyi UX, güzel görünmekten farklıdır. Ziyaretçi 5 saniyede ne yaptığınızı anlıyor mu, iletişime geçmek için ne yapması gerektiği belli mi, form doldurması kolay mı? Sitenin dönüşüm oranını tasarımın estetiğinden çok bu sorular belirler.
Daha az aranan ama niyeti çok daha net olan, uzun arama ifadeleridir.
"Web sitesi" yerine "bornova'da e-ticaret sitesi kurma fiyatları" gibi. Hacmi düşüktür ama rekabeti de düşüktür ve arayan kişi satın almaya çok daha yakındır. Küçük işletmeler için en verimli SEO stratejisi genelde budur.
Wireframe
Web & Tasarım
Renk ve görsel olmadan, sayfa düzeninin kaba taslağıdır.
Tasarıma geçmeden önce hangi bilginin nerede duracağını konuşmayı sağlar. Wireframe aşamasında yapılan değişiklik dakikalar alır; aynı değişiklik geliştirme bittikten sonra günler alabilir.
Yapılandırılmış Veri (Schema)
SEO & Görünürlük
Sayfadaki bilgiyi arama motorlarının anlayacağı biçimde etiketleme yöntemidir.
İşletmenizin adı, adresi, çalışma saatleri, hizmetleri ve sık sorulan sorular bu şekilde makine okunur hale gelir. Zengin sonuçlar (yıldız, SSS açılır menüsü) ve yapay zeka cevaplarında kaynak gösterilme ihtimalini artırır.
Yedekleme (Backup)
Teknik & Altyapı
Site dosyalarının ve veritabanının kopyasının ayrı bir yerde saklanmasıdır.
İyi bir yedekleme otomatiktir, düzenlidir ve ayrı bir yerde durur — aynı sunucudaki yedek, sunucu çöktüğünde işe yaramaz. En kritik nokta: geri yükleme en az bir kez test edilmelidir. Test edilmemiş yedek, yedek sayılmaz.
Yerel SEO
SEO & Görünürlük
Konum içeren aramalarda ve harita sonuçlarında görünmeye odaklanan SEO çalışmasıdır.
"İzmir web tasarım" veya "yakınımdaki diş kliniği" gibi aramalarda çıkmayı hedefler. Google İşletme Profili, iletişim bilgilerinin tutarlılığı (NAP), yorumlar ve bölge sayfaları başlıca unsurlarıdır. Yerel işletmeler için en yüksek getirili SEO türüdür.
Yazın, hem size açıklayalım hem sözlüğe ekleyelim. Teklifte karşınıza çıkan anlamadığınız bir madde varsa da sorabilirsiniz — ne için ne ödediğinizi bilmek hakkınız.